Τελευταία Νέα
Αναλύσεις – Εκθέσεις

Προσδεθείτε - Το deal ΗΠΑ με Ιράν θα καταρρεύσει – Μηχανισμός αιώνιου πολέμου χαμηλής έντασης και... παίγνιο 5 επιπέδων

Προσδεθείτε - Το deal ΗΠΑ με Ιράν θα καταρρεύσει – Μηχανισμός αιώνιου πολέμου χαμηλής έντασης και... παίγνιο 5 επιπέδων
Η συμφωνία που ανακοινώθηκε στα μέσα Ιουνίου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, αντί να λειτουργήσει ως θεμέλιο σταθερότητας, αποκαλύφθηκε ως ένα διπλωματικό προπέτασμα καπνού, πίσω από το οποίο η σύγκρουση συνεχίζεται ανεξέλεγκτη, κλιμακούμενη και βαθιά οργουελική
Τον Ιούνιο του 2026, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή δεν χαρακτηρίζεται πλέον από την ένταση μιας πεπερασμένης κρίσης, αλλά από την παγιωμένη πραγματικότητα ενός «αέναου πολέμου» (forever war, όπως έλεγε ο Donald Trump στις προεκλογικές του εκστρατείες κατηγορώντας τους προκατόχους του για τις εκστρατείες σε Ιράν και Αφγανιστάν).
Η συμφωνία που ανακοινώθηκε στα μέσα Ιουνίου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, αντί να λειτουργήσει ως θεμέλιο σταθερότητας, αποκαλύφθηκε ως ένα διπλωματικό προπέτασμα καπνού, πίσω από το οποίο η σύγκρουση συνεχίζεται ανεξέλεγκτη, κλιμακούμενη και βαθιά οργουελική.

Η αρχιτεκτονική της αποτυχίας: Το «Παιχνίδι των Πέντε Επιπέδων»

Για να κατανοήσει κανείς γιατί η ειρήνη παραμένει μια απατηλή υπόσχεση, πρέπει να δει τη διπλωματία όχι ως μια προσπάθεια επίλυσης, αλλά ως ένα σύνθετο «παιχνίδι πέντε επιπέδων», όπως το είχε ορίσει ο πολιτικός επιστήμονας Robert Putnam.
Οι ηγέτες σήμερα δεν διαπραγματεύονται μόνο με τον αντίπαλό τους, αλλά με ένα ευρύ φάσμα εγχώριων και διεθνών ακροατηρίων.
Στην τρέχουσα κρίση:
1. Η Ουάσιγκτον οφείλει να ικανοποιήσει την εκλογική βάση του Donald Trump, το Κογκρέσο, το αμερικανικό στρατιωτικό κατεστημένο και τις απαιτήσεις των Αράβων εταίρων της που νιώθουν προδομένοι.
2. Η Τεχεράνη πρέπει να διατηρήσει την «επαναστατική» της ταυτότητα για τον Ayatollah Mojtaba Khamenei και τους σκληροπυρηνικούς των IRGC (Φρουρών της Επανάστασης), ενώ ταυτόχρονα πρέπει να αποτρέψει την κοινωνική έκρηξη από τον πληθωρισμό.
3. Το Ισραήλ λειτουργεί ως «παράγοντας χάους», καθώς διατηρεί το δόγμα της ελευθερίας της να πλήττει τη Hezbollah και ιρανικούς στόχους, υπονομεύοντας εκ των πραγμάτων οποιαδήποτε δέσμευση περί εκεχειρίας.
4. Η Ρωσία και η Κίνα παρακολουθούν από το περιθώριο, επωφελούμενες από την αμερικανική εμπλοκή που εξαντλεί τους πόρους και την υπομονή της Δύσης.
5. Οι Ευρωπαίοι Σύμμαχοι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μια ρητορική υποστήριξης που δεν μεταφράζεται σε πραγματική στρατηγική επιρροή.
Αυτός ο πολυεπίπεδος κατακερματισμός καθιστά τη διπλωματία ένα «θέατρο σκιών».
Οι αντιφατικές δηλώσεις—όπου η Ουάσιγκτον μιλά για «αναστρέψιμη ελάφρυνση κυρώσεων» και η Τεχεράνη για «απαραβίαστη κυριαρχία»—δεν είναι ένδειξη σύγχυσης, αλλά αναγκαιότητα για την επιβίωση των ηγετών.
Κάθε συμβιβασμός στο εξωτερικό θεωρείται «προδοσία» στο εσωτερικό.
Όπως δίδαξε η εμπειρία του Hassan Rouhani και του Mohammad Javad Zarif μετά τη συμφωνία του 2015, το πολιτικό τίμημα της μετριοπάθειας είναι συχνά η ίδια η απώλεια της εξουσίας.
Tidslinjenes kollisjon – Den asymmetriske maktkampen i Midtøsten
Η Ιστορική Αναλογία: Από το Κάντες στον Σύγχρονο Κυνισμό

Η ιστορία των συνθηκών ειρήνης, από τη μάχη του Κάντες πριν από 3.000 χρόνια μεταξύ Αιγυπτίων και Χετταίων μέχρι σήμερα, δείχνει ότι η ειρήνη διαρκεί όχι όταν οι πλευρές συμφωνούν στην αλήθεια, αλλά όταν μπορούν να πουλήσουν μια διαφορετική εκδοχή στους δικούς τους λαούς.
Στο σύγχρονο σκηνικό, όμως, ο κυνισμός έχει ξεπεράσει κάθε όριο.
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν του 2026 είναι χτισμένη πάνω σε μια ρητή παραδοχή: οι υπογράφοντες γνωρίζουν ότι η συμφωνία δεν θα τηρηθεί, αλλά την υπογράφουν για να αγοράσουν πολιτικό χρόνο.
Το πρόβλημα της επιβολής είναι χαώδες.
Μια διευθέτηση που τερματίζει μια σύγκρουση χωρίς αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου—όπως η πολυεθνική δύναμη που εγγυήθηκε την ειρήνη Αιγύπτου-Ισραήλ το 1979—είναι καταδικασμένη να καταρρεύσει.
Στην περίπτωση του 2026, η επιβολή αφήνεται σε ένα υποθετικό ψήφισμα του ΟΗΕ που δεν έχει καν γραφτεί, ενώ το κεντρικό πρόβλημα, ο εμπλουτισμός ουρανίου, μετατίθεται σε μια «τελική συμφωνία» που ενδέχεται να μην έρθει ποτέ.
Harga Minyak Anjlok 11%, Iran Buka Selat Hormuz: Sinyal Damai atau Jeda Perang?
Η κατάρρευση της εκεχειρίας και ο «αέναος πόλεμος»

Η «εκεχειρία των 60 ημερών» αποδείχθηκε ένα κακόγουστο αστείο.
Η επίθεση της 25ης Ιουνίου στο πλοίο με σημαία Σιγκαπούρης και η άμεση αμερικανική απάντηση με πλήγματα σε ιρανικά ραντάρ και εγκαταστάσεις drone αποκάλυψαν τη γυμνή αλήθεια: οι ΗΠΑ βρίσκονται σε έναν πόλεμο που δεν μπορούν ούτε να κερδίσουν ούτε να εγκαταλείψουν.
Ο Donald Trump, επιστρέφοντας στον ρόλο του ανώτατου αρχιστράτηγου, βρέθηκε να διατάζει βομβαρδισμούς «εν μέσω ειρήνης» (peacetime bombings), έναν όρο που εισάγει μια τρομακτική αντίφαση.
Είναι μια κατάσταση οργουελική: το κράτος διεξάγει πόλεμο στο όνομα της ειρήνης, βομβαρδίζει για να «διατηρήσει» μια εκεχειρία και στοχοποιεί για να «αποτρέψει» μια κλιμάκωση που ο ίδιος ο πόλεμος έχει προκαλέσει.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος που δήλωσε ότι ο Trump «ξεκίνησε έναν αέναο πόλεμο» περιέγραψε μια στρατηγική χωρίς διέξοδο.
Ο Trump υποσχέθηκε στους ψηφοφόρους του ότι θα κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από «περιττές εμπλοκές», αλλά με τις ενέργειές του έχει δεσμεύσει τις αμερικανικές δυνάμεις σε μια ατέρμονη αλληλουχία επιθέσεων και αντιποίνων.
Κάθε πλήγμα των ΗΠΑ στο Στενό του Hormuz, είτε από τον Trump είτε από τον Benjamin Netanyahu, δεν προκαλεί υποχώρηση του Ιράν, αλλά επιβεβαιώνει την ιρανική ρητορική για «αμερικανικό ιμπεριαλισμό», ενδυναμώνοντας τη θέση των σκληροπυρηνικών στην Τεχεράνη.

Η ειρήνη γίνεται μια ενοχλητική παρένθεση

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι δρώντες που έχουν τη μεγαλύτερη δύναμη να καταστρέψουν τη συμφωνία - η Hezbollah, οι πολιτοφυλακές στο Ιράκ και τη Συρία, και οι ακραίοι κύκλοι εντός του Ισραήλ- δεν δεσμεύονται από αυτήν.
Η έλλειψη περιφερειακής συμμετοχής στη συμφωνία σημαίνει ότι κάθε φορά που η Τεχεράνη θέλει να «στείλει μήνυμα» χωρίς να αναλάβει την ευθύνη, μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτούς τους πληρεξούσιους (proxies).
Ο αέναος πόλεμος τρέφεται από αυτό το κενό.
Όσο οι ΗΠΑ επιμένουν να συνομιλούν μόνο με το Ιράν και το Ιράν επιμένει να διατηρεί το δίκτυο των πολιτοφυλακών του ως μοχλό πίεσης, η εκεχειρία δεν θα είναι ποτέ παρά μια παύση για ανασύνταξη δυνάμεων.
Η ειρήνη δεν αποτελεί πλέον τον τελικό στόχο• αποτελεί μια ενοχλητική παρένθεση που πρέπει να κλείσει για να επιστρέψει η περιοχή στο μοναδικό καθεστώς που γνωρίζει: τη σύγκρουση.
Trump warns he's considering limited strikes as Iranian diplomat says proposed deal is imminent :: WRAL.com
Η οικονομική διάσταση: Η αγορά εθίζεται στο χάος

Οι αγορές, μετά από αρχικές διακυμάνσεις, άρχισαν να προεξοφλούν τον πόλεμο ως μόνιμη κατάσταση.
Η αβεβαιότητα στο Στενό του Hormuz και η μόνιμη απειλή για τις ενεργειακές υποδομές δημιουργούν ένα «ασφάλιστρο κινδύνου» (risk premium) που οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο πληρώνουν μέσω του πληθωρισμού.
Ο αέναος πόλεμος είναι, στην πραγματικότητα, ένας φόρος που επιβάλλεται στην παγκόσμια οικονομία για να διατηρηθεί η ισορροπία τρόμου.

Το Ιράν γνωρίζει ότι η οικονομική του επιβίωση εξαρτάται από το πετρέλαιο.
Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι η δική τους κυριαρχία εξαρτάται από τον έλεγχο των παγκόσμιων εμπορικών οδών.
Όταν αυτά τα δύο συγκρούονται, η διπλωματία είναι απλώς η προσπάθεια να επιβραδυνθεί το μοιραίο.
Η επιμονή του Donald Trump να «παίζει» με τη φωτιά, βομβαρδίζοντας το Ιράν «εν μέσω διαπραγματεύσεων», δείχνει έναν ηγέτη που δεν επιδιώκει το τέλος του πολέμου, αλλά τη διαχείριση της έντασης προς όφελος του εσωτερικού και του διεθνούς του κύρους.
Behind the scenes of the US-Iran talks in Pakistan: How events unfolded - CNA
Η απώλεια της στρατηγικής εξόδου

Στο τέλος της ημέρας, το συμπέρασμα είναι ζοφερό: η αμερικανική εξωτερική πολιτική έχει χάσει τη στρατηγική της έξοδο.
Η ιδέα μιας «σημαντικής νίκης» είναι πλέον γελοία, όπως δηλώνουν έμπειροι περί τα γεωπολιτικά και τις στρατιωτικές ισορροπίες στις αναλύσεις τους.
Η δέσμευση των αμερικανικών δυνάμεων σε μάχες που ξεπερνούν την ανοχή των ψηφοφόρων και της ελίτ, σε συνδυασμό με τις απρόβλεπτες συνέπειες των «χειρουργικών» πληγμάτων, υποδηλώνει ότι η περιοχή έχει εισέλθει σε μια δίνη όπου ο πόλεμος αυτοτροφοδοτείται.
Ο αέναος πόλεμος δεν είναι μια αποτυχία των διαπραγματεύσεων.
Είναι το αποτέλεσμα μιας διπλωματίας που αρνείται να αντιμετωπίσει τις πραγματικές αιτίες της σύγκρουσης, προτιμώντας να διαχειρίζεται τα συμπτώματά της με βόμβες και ψηφίσματα.
Όσο οι δυνάμεις στο έδαφος δεν πληρώνουν πραγματικό κόστος για τις πράξεις τους, και όσο οι πολιτικές ηγεσίες αντλούν νομιμοποίηση από την ένταση, το «forever war» του αέναου πολέμου θα παραμείνει η μόνη σταθερά σε μια περιοχή που έχει ξεχάσει τι σημαίνει ειρήνη.
Η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε έναν οργουελικό εφιάλτη, όπου ο πόλεμος δεν είναι πλέον η άρνηση της ειρήνης, αλλά μια νέα, μόνιμη μορφή ύπαρξης.
Η επιτυχία δεν μετριέται πλέον με την εγκαθίδρυση της τάξης, αλλά με το πόσο καιρό μπορεί να κρατήσει η επόμενη εκεχειρία πριν εκραγεί το επόμενο drone.
Αυτή είναι η κληρονομιά του 2026: ένας κόσμος που έχει μάθει να ζει κάτω από τη σκιά των πυραύλων, θεωρώντας ότι αυτό είναι το φυσιολογικό.
Και όσο ηγέτες - όπως ο Trump - συνεχίζουν να ποντάρουν στον αέναο πόλεμο για την προσωπική τους επιβίωση, το τίμημα θα το πληρώνουν οι λαοί, οι αγορές και, τελικά, η ίδια η έννοια της διεθνούς σταθερότητας.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης